PASİF TAŞIMA VE AKTİF TAŞIMA

PASİF TAŞIMA

Zardan geçebilen maddelerin çok yoğun ortamda az yoğun ortama  doğru ATP harcamadan  ve enzim kullanılmadan  geçişidir. Ozmotik  denge  kuruluncaya kadar devam eder. Ozmotik  denge halinde ise pasif taşıma  yapılmaz. Yani yoğunluk  farkı şarttır.

PASİF TAŞIMA ÇEŞİTLERİ ;

DİFÜZYON ;

Moleküllerin çok yoğun  olduğu ortamdan  az yoğun olduğu  ortama doğru enerji  harcamadan enzim kullanılmadan geçişidir.

1. Molekül büyüklüğü arttıkça  difüzyon  hızı azalır.
2. Yoğunluk farkı arttıkça  difüyzon hızı artar.
3. Ortam sıcaklığı arttıkça  moleküllerin kinetik  enerjisi artar. Difüzyon hızı artar.
4. Zarın yüzey genişliği  arttıkça difüzyon hızı artar.
5. Zardaki  por sayısı  ve büyüklüğü arttıkça difüzyon hızı artar.

KOLAYLAŞTIRILMIŞ DİFÜZYON ;
Taşınacak maddelerin enzimler  yardımıyla  enerji harcanmadan çok yoğun ortamdan az yoğuna geçişidir.
OSMOZ
  • Suyun özel difüzyonudur. 
  • Su moleküllerin  çok yoğun  ortamdan az yoğun ortama dğru enerji  harcanmadan enzim kullanılmadan geçişidir. Ozmotik denge  kurulunca sonlanır.
ÖZEL OSMOZ DURUMLARI 



PLAZMOLİZ
Hücrelerin  su kaybederek büzülmesidir.
Hücreler hipertonik çözeltilere bırakıldığında su kaybederek büzülür.Buna plazmoliz denir.

HİPERTONİK  ÇÖZELTİ ;
Hücreye  göre suyu az  çözünen  maddesi çok alan  çözeltilere  hipertonik çözelti denir.

DEPLAZMOLİZ ;
Plazmoliz olmuş  bir hücrenin su alarak eski haline dönmesidir.
Hücreler  hipotonik çözeltilere  bırakıldığında su alır ve eski haline dönerse buna deplazmoliz çözelti adı verilir.

HİPOTERİK ;
Hücreye göre suyu çok çözüneni az alan çözeltilere hipotenik ( az yoğun ) çözelti denir.

İZOTONİK ;
Su ve çözünen  madde miktarı  hücre ile aynı alan çözeltilere  izotonik çözelti denir. İzotonik  çözeltilerde pasif taşıma olayları ( difüzyon , ozmoz )  gerçekleşmez. 

Eğer hücre deplazmoliz olduğu halde su almaya devam ederse ;

A - ) BİTKİ HÜCRESİNDE 
Hücre içine alınan su etkisiyle hücre zarına uygulanan turgor basıncı artar ve hücre zarı çepere doğru yaklaşır. Hücre çeperinin oluşturduğu geri basınç etkisiyle hücre su almayı bırakır ve turgor durumuna geçer.Bitkilerdeki turgor basıncı değişimleriyle 
A- )  Otsu bitkilerde dik durmayı sağlar
B- )  Gaz alışverişi ve terlemede rol oynayan  stomaların açılıp kapanmasını sağlar.
C- )  Nastı ( ırganım ) hareketinin gerçekleşmesini sağlar.

B - ) HAYVAN HÜCRESİNDE 
Hücre içine alınan  su etkisiyle hücre zarına uygulanan turgor basıncı artar ve hücre bir süre sonra artan basınca dayanamaz ve patlar. Bu olaya  hemoliz denir. Hücre çeperine sahip olan  hücrelerde hemoliz olmaz.

OSMOTİK BASINÇ ;
Hücre içindeki  çözünmüş  maddelerin  yaptığı basınçtır. Hücredeki su miktarı arttıkça ab azalır.
Su miktarı azaldıkça  ab artar.

EMME KUVVETİ ;
Hücrenin  su alma isteğidir.
AB artışı  hücrenin  su alma isteğini artırır.          ( EK =  OB  - TB )
Emme kuvveti  ab ile  tb  farkına  eşittir.

TURGOR BASINÇ ;
Hücre içindeki  suyun yaptığı basınçtır.

H2O             TB             OB           EK

H2O             TB             OB           EK             













AKTİF TAŞIMA 

Zardan  geçebilen  maddelerin az  olduğu ortamdan çok olduğu ortama doğru ATP harcayarak  enzimlere taşıyıcı proteinler kullanılarak taşınmasıdır. Sadece canlı hücrelerde  gerçekleşir. Aktif olay çift yönlü  gerçekleşir. Aktif taşıma  ozmotik  denge varkende  gerçekleşebilen bir olaydır. Vücuttaki  bütün hücreler iyon yoğunluğunu sağlamak  için ve hücre hacmini kontrol etmek için aktif taşıma yapar.

ÖRN;  
Sinir hücrelerinde sodyum potasyum pompası aktif taşıma  ile  gerçekleşir. Ayrıca nitella bulunduğu  ortamdan  bin kat daha fazla K iyonu içermektedir. 

NOT ;
Pasif  taşıma  için  yoğunluk farkı şarttır.aktif  taşıma  için yoğunluk farkı şart değildir.















Google Plus ile Paylaş

Kısaca: Furkan Alan

Panelde şablon düzenle deyip, bu satırı aratarak buraya kısaca hakkımda yazısı yazabilirsiniz.
    BLOGGER YORUMLARI
    FACEBOOK YORUMLARI

0 yorum :

Yorum Gönder